بسنده كرده و به نظر مىرسد مواردى از گزارش او در اين‌باره ، متكى بر مشاهدات و روايات شفاهى باشد . از جمله مىگويد : « . . . هرروز پنجاه و يك ركعت نماز كنند . . . و سجده شكر پس از هر نماز واجب دارند . » « 1 » 10 . الفصل فى الملل و النحل ؛ ابو محمد على بن احمد معروف به ابن حزم ظاهرى ( - 456 ق ) ، تحقيق و تعليق محمد ابراهيم نصر ، عبد الرحمن عميره . اثر فوق يكى از مشهورترين آثار فرقه‌اى - كلامى است كه توسط يكى از پركارترين دانشمندان اهل سنت نوشته شده است . نويسنده سنى و با گرايش اهل حديث و ظاهريّه ، به روش توصيفى - تحليلى و همراه با نقد و انكار باورهاى كلامى ديگر فرق اسلامى و غيراسلامى ، نظير ديانت يهود و نصارا « 2 » اثر خود را سامان داده است . بخش قابل توجهى از اين اثر دربارهء فرقه‌شناسى و جدال و مناقشه با فرق اسلامى و با هدف اثبات كفر آنهاست « 3 » ، اما رسالت اصلى كتاب را مىتوان تبيين موضوعات مختلف كلامى چهار سدهء نخست دانست . دشمنى و پيش‌داورى او نه‌تنها دربارهء شيعه و معتزله و مرجئه و نسبتا خوارج پابرجا و روشن است ، بلكه گروه‌هاى اهل سنت مانند صوفيان و اشاعره ، نيز از گزارش و تحليل خصمانه او بىبهره نشده‌اند . نويسنده با اذعان به خروج گروه‌هاى غالى از زمره مسلمانان و ادعاى اجماع بر اين مطلب ، فرقه‌هاى شيعى ( به تعبير او شنيع شيعه ) را به سه دسته جاروديه زيديه ؛ اماميّه ، ( رافضه ) و غاليه تقسيم كرده و كيسانيه را به عنوان گروهى از زيديه برشمرده است . « 4 » او با تكيه بر پيش‌فرض‌هاى خود و چه بسا با استناد به روايات شفاهى ،

--> ( 1 ) . همان ، ص 56 . ( 2 ) . اين مطالب در جلد اول و قسمتى از جلد دوم آمده است . ( 3 ) . نك : الفصل ، ج 2 ، ص 269 - 275 و ج 5 ، ص 40 - 124 . ( 4 ) . نك : ج 5 ، ص 35 و ج 2 ، ص 272 .